Στην καθημερινότητα του σύγχρονου ανθρώπου, η έννοια της φροντίδας συνδέεται συχνά με το σώμα:
διατροφή, άσκηση, ιατρικές εξετάσεις. Όμως η ψυχική υγιεινή παραμένει συχνά στο περιθώριο,
αντιμετωπιζόμενη ως κάτι προαιρετικό ή «για όταν περισσεύει χρόνος». Η αλήθεια είναι πως η ψυχική
υγιεινή δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά βασική ανάγκη για τη συναισθηματική ισορροπία, τις σχέσεις και
τη συνολική ποιότητα ζωής.
Τι είναι η ψυχική υγιεινή;
Η ψυχική υγιεινή αναφέρεται στο σύνολο των καθημερινών στάσεων, συνηθειών και πρακτικών που
συμβάλλουν στη διατήρηση της ψυχικής ευεξίας. Δεν αφορά μόνο την απουσία ψυχικής διαταραχής,
αλλά τη συνειδητή φροντίδα του εσωτερικού μας κόσμου: των σκέψεων, των συναισθημάτων, των
ορίων και των αναγκών μας.
Όπως ακριβώς η σωματική υγιεινή προλαμβάνει ασθένειες, έτσι και η ψυχική υγιεινή λειτουργεί
προληπτικά, μειώνοντας τον κίνδυνο άγχους, εξουθένωσης, κατάθλιψης και συναισθηματικής
απορρύθμισης.
Γιατί παραμελούμε την ψυχική μας φροντίδα;
Πολλοί άνθρωποι έχουν μάθει να λειτουργούν με βάση την αντοχή και όχι τη φροντίδα. Η κοινωνική πίεση
για παραγωγικότητα, η ενοχοποίηση της ξεκούρασης και η πεποίθηση, ότι «πρέπει να τα καταφέρνω
μόνος/η μου» οδηγούν συχνά στην αγνόηση των ψυχικών σημάτων κόπωσης.
Συχνά, η ψυχική υγιεινή ενεργοποιείται μόνο όταν τα συμπτώματα γίνουν έντονα: κρίσεις άγχους, αϋπνία,
σωματοποιήσεις, συναισθηματικό μούδιασμα. Ωστόσο, η φροντίδα δεν χρειάζεται να περιμένει την κρίση.
Καθημερινές πρακτικές ψυχικής υγιεινής
Η ψυχική φροντίδα δεν απαιτεί μεγάλες αλλαγές ή πολύ χρόνο. Μικρές, σταθερές πρακτικές μπορούν να
έχουν σωρευτικό και θεραπευτικό αποτέλεσμα.
1. Ρύθμιση και αναγνώριση συναισθημάτων
Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε τι νιώθουμε, χωρίς κριτική ή καταστολή, αποτελεί βασικό πυλώνα ψυχικής
υγείας. Η απλή ερώτηση «πώς είμαι σήμερα;» δημιουργεί χώρο επαφής με τον εαυτό.
2. Ψυχικά όρια στην καθημερινότητα
Η ψυχική υγιεινή περιλαμβάνει την ικανότητα να λέμε «όχι» χωρίς ενοχή και «ναι» χωρίς αυτοπροδοσία.
Τα όρια προστατεύουν την ενέργεια και μειώνουν το χρόνιο στρες.
3. Σύνδεση σώματος και νου
Η ψυχική κατάσταση επηρεάζεται άμεσα από τον ύπνο, τη διατροφή και την κίνηση. Η επαρκής
ξεκούραση, η ήπια άσκηση και η σωματική επίγνωση λειτουργούν ρυθμιστικά στο νευρικό σύστημα.
4. Μικρές στιγμές παύσης
Σύντομες παύσεις μέσα στη μέρα – λίγες συνειδητές αναπνοές, απομάκρυνση από οθόνες, επαφή με το
παρόν – μειώνουν τη συσσώρευση ψυχικής έντασης.
5. Ρεαλιστικές προσδοκίες από τον εαυτό
Η υπερβολική αυτοκριτική και η τελειομανία φθείρουν την ψυχική ανθεκτικότητα. Η ψυχική υγιεινή
περιλαμβάνει την αποδοχή της ανθρώπινης ατέλειας και των ορίων μας.
Πότε η καθημερινή φροντίδα δεν αρκεί;
Υπάρχουν στιγμές όπου, παρά τις προσπάθειες αυτοφροντίδας, το άγχος, η θλίψη ή η εσωτερική πίεση
επιμένουν. Αυτό δεν σημαίνει αποτυχία, αλλά ένδειξη ότι ίσως χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη.
Η ψυχοθεραπεία δεν απευθύνεται μόνο σε «σοβαρά προβλήματα», αλλά σε ανθρώπους που επιθυμούν
να κατανοήσουν βαθύτερα τον εαυτό τους, να βελτιώσουν τις σχέσεις τους και να αναπτύξουν πιο υγιείς
τρόπους διαχείρισης της ζωής.
Ψυχική υγιεινή ως στάση ζωής
Η ψυχική υγιεινή δεν είναι μία ακόμη υποχρέωση στη λίστα της ημέρας. Είναι στάση ζωής, τρόπος να
σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας με σεβασμό, επίγνωση και φροντίδα. Όταν η ψυχική υγεία αντιμετωπίζεται
ως προτεραιότητα και όχι ως πολυτέλεια, δημιουργείται χώρος για ουσιαστική σύνδεση, ισορροπία και
προσωπική ανάπτυξη.
Η φροντίδα του εσωτερικού μας κόσμου είναι μια καθημερινή πράξη ευθύνης απέναντι στον εαυτό μας –
και αξίζει να ξεκινά σήμερα.
