Οι γιορτές συχνά παρουσιάζονται ως περίοδος χαράς, ξεκούρασης και συναισθηματικής θαλπωρής. Παρ’ όλα αυτά, για πολλούς ανθρώπους συνοδεύονται από έντονο άγχος, εσωτερική πίεση και ψυχική κόπωση. Το «άγχος των γιορτών» δεν είναι υπερβολή, ούτε αδυναμία χαρακτήρα· είναι μια πραγματική ψυχολογική εμπειρία με συγκεκριμένα αίτια.
Γιατί το άγχος αυξάνεται τις γιορτές, ποιους επηρεάζει περισσότερο και τι μηχανισμοί ενεργοποιούνται στο σώμα και το μυαλό.
Γιατί αυξάνεται το άγχος τις γιορτές;
1. Αυξημένες προσδοκίες και κοινωνική πίεση
Οι γιορτές συνοδεύονται από την ιδέα ότι «πρέπει να είμαστε χαρούμενοι». Αυτή η άρρητη απαίτηση δημιουργεί έντονη εσωτερική σύγκρουση όταν το άτομο
δεν νιώθει έτσι.
Η προσπάθεια να ανταποκριθούμε σε προσδοκίες –οικογενειακές, κοινωνικές ή προσωπικές– ενισχύει το άγχος και το αίσθημα ανεπάρκειας.
2. Οικογενειακές συγκεντρώσεις και παλιά μοτίβα
Οι γιορτές συχνά φέρνουν ξανά στο προσκήνιο οικογενειακές δυναμικές που υπάρχουν εδώ και χρόνια. Ρόλοι, συγκρούσεις ή άλυτα συναισθηματικά ζητήματα
ενεργοποιούνται εύκολα, ακόμη κι αν στην καθημερινότητα φαίνονται «υπό έλεγχο».
Το σώμα και το νευρικό σύστημα θυμούνται. Έτσι, το άγχος μπορεί να εμφανιστεί χωρίς να υπάρχει εμφανής λόγος.
3. Μοναξιά και σύγκριση με τους άλλους
Για ανθρώπους που βιώνουν απώλειες, χωρισμούς ή κοινωνική απομόνωση, οι γιορτές μπορεί να εντείνουν τη μοναξιά.
Η συνεχής έκθεση σε εικόνες «τέλειων γιορτών» στα social media ενισχύει τη σύγκριση και την αίσθηση ότι κάτι λείπει ή ότι «οι άλλοι τα καταφέρνουν
καλύτερα».
4. Οικονομικό άγχος και πρακτικές υποχρεώσεις
Δώρα, τραπέζια, μετακινήσεις και έξοδα δημιουργούν οικονομική πίεση. Παράλληλα, οι αυξημένες υποχρεώσεις μειώνουν τον προσωπικό χρόνο και
διαταράσσουν τη ρουτίνα, κάτι που επιβαρύνει ιδιαίτερα άτομα με ήδη αυξημένο άγχος.
5. Διαταραχή ρουτίνας και ύπνου
Οι αλλαγές στο πρόγραμμα, στον ύπνο και στη διατροφή επηρεάζουν άμεσα το νευρικό σύστημα. Η έλλειψη σταθερότητας μειώνει το αίσθημα ελέγχου, με
αποτέλεσμα την αύξηση σωματικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων άγχους.
Πώς εκδηλώνεται το άγχος των γιορτών;
Το άγχος αυτή την περίοδο δεν εμφανίζεται πάντα με την ίδια μορφή. Μπορεί να εκδηλωθεί ως:
- ένταση ή νευρικότητα χωρίς σαφή αιτία
- δυσκολία στον ύπνο
- σωματικά συμπτώματα (ταχυκαρδία, στομαχόπονος, κόμπος στο στήθος)
- ευερεθιστότητα ή συναισθηματική απόσυρση
- αίσθημα εξάντλησης πριν καν ξεκινήσουν οι γιορτές
Συχνά, το άτομο αισθάνεται ενοχές επειδή «δεν χαίρεται όσο θα έπρεπε».
Ποιοι άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι στο άγχος των γιορτών;
Το άγχος των γιορτών μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, όμως συχνότερα εμφανίζεται σε άτομα που:
- έχουν ιστορικό αγχώδους διαταραχής ή κατάθλιψης
- βιώνουν πένθος ή σημαντικές αλλαγές ζωής
- έχουν υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό τους
- δυσκολεύονται να θέτουν όρια
- έχουν ανάγκη για έλεγχο και προβλεψιμότητα
Είναι φυσιολογικό να νιώθω έτσι;
Ναι. Το άγχος στις γιορτές είναι φυσιολογική αντίδραση σε μια περίοδο με έντονη συναισθηματική, κοινωνική και πρακτική φόρτιση. Δεν σημαίνει ότι «κάτι
πάει στραβά» με εσάς ούτε ότι δεν εκτιμάτε τις γιορτές.
Συχνά, αυτό που χρειάζεται δεν είναι περισσότερη προσπάθεια να νιώσουμε καλά, αλλά κατανόηση και αποδοχή του τι πραγματικά συμβαίνει μέσα μας.
Πότε το άγχος των γιορτών χρειάζεται προσοχή;
Αν το άγχος:
- επιμένει έντονα
- επηρεάζει τον ύπνο, την όρεξη ή τη λειτουργικότητα
- συνοδεύεται από κρίσεις πανικού ή έντονη αποφυγή
- δεν υποχωρεί μετά το τέλος των γιορτών
τότε είναι σημαντικό να αναζητηθεί επαγγελματική υποστήριξη.
Συμπερασματικά
Οι γιορτές δεν είναι πάντα εύκολες. Για πολλούς ανθρώπους αποτελούν περίοδο αυξημένου άγχους, εσωτερικής πίεσης και συναισθηματικής ευαλωτότητας.
Κατανοώντας γιατί το άγχος αυξάνεται τις γιορτές, μπορούμε να σταθούμε απέναντι στον εαυτό μας με περισσότερη φροντίδα και λιγότερη αυστηρότητα.
Η ψυχική υγεία δεν μπαίνει σε παύση τις γιορτές – αντίθετα, συχνά ζητά περισσότερη προσοχή.
